خُرَّم دَرّه شهرستانی است در استان زنجان ایران. این شهرستان در مسیر راه آهن و اتوبان قزوین - زنجان میباشد. شهرستان خرمدره در ۴۹ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۵۵ دقیقهٔ طول شرقی نصفالنهار مبدأ و ۳۶ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۱۰دقیقهٔ شمالی خط استوا قرار گرفتهاست.
وسعت آن ۵/۳۹۴ کیلومتر مربع و کوچکترین شهرستان استان است. جمعیت شهرستان طبق آمار سالهای گذشته بالغ بر ۶۳۰۰۰ نفر میباشد. خرمدره دارای یک بخش، یک شهر و شانزده دهستان میباشد
خُرَّمدَره از شهرهای استان زنجان ایران است این شهر در وسط درهای قرارداره و بسیار سرسبز است به همین دلیل به نگین سرسبز زنجان معروف است.
بنابر تحقيق هاي اخير محققان اين شهر از تاريخ 8000 ساله برخوردار است . (با استناد بر اشياي كشف شده در تپه ي خالصه توسط گروه باستان شناسي دانشگاه ازاد اسلامي واحد ابهر. )
سر سبزي و آب و هواي مطلوب و طبيعت باصفا و روح انگيز خرمدره در كنار ميهمان نوازي مردم آن ، این شهرستان را به یکی از برجسته ترين مناطق گردشگري مبدل کرده است .
از جاذبه های بكر و ديدني اين شهرستان میتوان به باغهاي وسيع ميوه بویژه محمود آباد ، جاده بین مزارع داسداران ، كوچه باغهاي قديمي ، جنگلهای شاه باغی ، ارتفاعات همجوار الوند ، پلاس و ویستان ، درياچه كوچك سدهاي خليفه لو و شوير ، مسجد بهمن حجت کاسانی و غار بهمن حجت کاشانی بعنوان جاذبه های طبیعی و تاریخی اشاره کرد .
خرمدره دارای یک حمام تاریخی است که به نام حمام یان یان معروف است که در گذشته های دور ساخته شده است که امروزه آن را به یک سفره خانی سنتی تبدیل کرده اند.
این شهرستان پتانسیل زیادی از لحاظ صنعت وکشاورزی دارد. گروه صنعتی مینو که از بزرگترین واحدهای تولیدی شمال غرب کشور است از امکانات بالفعل این شهرستان است در این شهرستان قرار دارد. سیب سرخ این شهرستان از کیفیت بالایی برخوردار است.
بلندترین ارتفاع ۳۰۰۰ متر واقع در ارتفاعات الوند و کمترین ارتفاع که تقریباً اکثر نقاط شهرستان را شامل میشود برابر ۱۵۰۰ متر است.
ارتفاع آن از سطح دریا ۱۵۷۵ متر میباشد.مساحت شهرستان ۴۰۷ کیلومتر مربع میباشد.این شهرستان در قسمت جنوبی استان زنجان واقع شده که از شمال به استان قزوین و از شرق و غرب به شهرستان ابهر و از جنوب به شهرستان خدابنده محدود میشود.منطقهٔ خرمدره، منطقهای کوهستانی محسوب میشودو از نظر طبیعت زیباترین جنگلها و باغات میوه را در استان زنجان دارا می باشد که به همین دلیل به این شهرستان نگین سبز استان نیز گفته می شود
عمده صنايع دستي منطقه :
قالي و فرش ـ جاجيم ـ گليم ـ گلدوزي ـ منبت ـگيپور ـ خياطي
شهرستان خرمدره دارای یک شهر و دو شهرک و یک بخش میباشد.
- بخش مرکزی شهرستان خرمدره
- دهستان الوند
- دهستان پلاس
- دهستان خلیفهلو
- دهستان ویستان پائئن
- دهستان ویستان بالا
- دهستان رحمت آباد
- دهستان نصیر آباد
- دهستان قلعه حسینیه
- دهستان سوکهریز
- دهستان فلج
- دهستان شویر
- دهستان اردجین
- دهستان باغدره
- دهستان اسلام آباد
- دهستان انجلیین
- دهستان خرمدره
شهر: خرمدره شهرک:قدس شهرک:گلدشت
|
استان |
شهرستان |
بخش |
دهستان |
آبادی |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | الوند |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | پلاس |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | خليفه لو |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | اسلام اباد |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | معدن خليفه لو |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | ارانج |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | الوند | انجلين |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | نصيراباد |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | ايستگاه خرمدره |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | خلج |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | مزرعه سبز دشت |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | شوير |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | قلعه حسينيه |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | مجتمع کشت و صنعت خ |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | مزرعه مهندس عسگري |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | ويستان بالا |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | ويستان پائين |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | رستوران غزال |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | شهرك صنعتي خرمدره |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | رحمت اباد |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | سوكهريز |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | فلج |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | اردجين |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | باغ دره |
| زنجان | خرمدره | مركزئ | خرمدره | کلوچ/کوچ |
| استان | شهرستان | بخش | شهر | دهستان | روستا و آبادی |
| زنجان | خرمدره | مرکزی | الوند | الوند | |
بناهای تاریخی
تپه درمان تپه سی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سدههای میانه دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرمدره، بخش مرکز ی، دهستان خرمدره، ۱۰۰۰ متری جنوب غرب روستای نصیرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۲۱۹۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
تپه دستاران مربوط به دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان خرمدره، بخش مرکزی، دهستان خرمدره، ۱۶۰۰م روستای خرمدره، میان باغات دستاران واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ دی ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۰۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
http://www.khorramdarehcity.ir/Homepage.aspx?site=DouranPortal&tabid=1&lang=fa-IR
http://www.sabteahval.ir/zanjan_khoramdare/
|
طی بررسیهای صورت گرفته و شناسایی شده در شهرستان خرم دره 35 اثر از نوع و شکل استقرار و به گروههای زیر می توان تقسیم بندی نمود. | |
|
وقتی که آخرین کدخدااستعفا داد.شرایط برای ایجاد شهرداری خرم دره مهیا شده . فعالان اجتماعی با همراهی شخصی بنام محمد صالح آیتی که خواهرزاده مجد بود(مجد از سناتورهای دوره رضا شاه می باشد) جهت وصول درآمد کشاورزان به خرم دره آمده بود این شخص که اهل قزوین بود تلاش زیادی می کند تا شهرداری دراین محل تشکیل شود با توجه به نفوذی که داشت مایل بود که خود شهردار شود ولی مسئله انتخابات انجمن شهرمطرح بود و این طی جلساتی شخصی بنام قربانعلی جلیل که گاراژباربری داشت و مدتی کارمند شهرداری تهران بود درتاریخ 1/12/1336 بعنوان شهردار انتخاب شد. موقعيت تاريخي قدمت تاريخي اين شهر به سال هزاره پنج قبل از ميلاد خاستگاه اوليه اين شهر را تپه هاي خالصه مي دانند و اين شهر ابتدا از چندين قلعه تشكيل شده بود ، به نام هاي محمود آباد ، خرمنلو ، خندان وندان ، دستاران ، قلعه سرو قلعه حمدالله خان ، كه با گذشت سال ها اين قلعه تبديل به مخروبه شده و از بين رفته اند . از اثار تاريخي شهر مي توان به حمام يان يان اشاره نمود . خرم دره بادارا بودن آب كافي و شرايط اقليمي مناسب و زمين هاي وسيع و مرغوب همواره به عنوان يكي از مراكز مهم كشاورزي مطرح بوده است از محصولات عمده اين شهر مي توان به لوبيا، گندم ، نخود ، عدس ، سيب زميني ، و جو اشاره كرد از ميوه هاي عمده اين شهر مي توان از انگور ، گردو ، بادام ، زرد آلو ، آلوچه و سيب نام برد كه سيب سرخ اين شهر در نمايشگاه بين المللي آلمان مقام اول را كسب نمود. كشت و صنعت خرم دره نيز از مراكز كم نظير كشاورزي در استان مي باشد . اين شهر علاوه بر كشاورزي داراي شركت هاي مختلف مي باشد از جمله : شركت مي نو خرم دره ، رنگينه سازان ، باريت ، معدن كاران نسوز ، نوسازان قواي محركه ، شركت معدني آذين شركت كوكما ، سابين خودرو ، شيميايي جميدي ، شركت فلزي غزال خرم خرم دره معادن سنگ گرانين زيادي را نيز داراست ، كه گرانيت سبز آن مقام اول را كسب نموده است . موقعيت جغرافيايي و طبيعي خرم دره مركز شهرستان خرم دره از شهرستان هاي هفتگانه استان زنجان مي باشد كه از شمال به استان قزوين از شرق به ابهر از غرب به سلطانيه و از جنوب به خدابنده محدود مي شود و مساحت ان 8/10 كيلومتر مربع مي باشد و در 49 درجه و 25 دقيقه طول شرقي نصف النهار گرينويچ و 36 در جه و 10 دقيقه شمالي خط استوا قرار دارد و ارتفاعآن از سطح دريا 1575 متر و جمعيت شهر 50000 نفر برآورد گرديده است . http://www.khorramdarehcity.ir/HomePage.aspx?TabID=1&Site=DouranPortal&Lang=fa-IR
|
تقسيمات كشوري
شهرستان خرمدره به لحاظ تراكم نسبي جمعيت در سطح استان رتبه اول را داراست.اين ش
هرستان از يك بخش مركزي و دو دهستان به نام الوند و خرمدره و يك شهر به نام خرمدره تشكيل شده است . خرمدره 1۸ روستاي داراي سكنه است :اردجین- شویر- سوکهریز- اسلام آباد- انجلین- رحمت آباد- قلعه حسینیه- الوند- باغدره- فلج- خلج- ویستان بالا- ویستان پائین- پلاس - نصیر آباد - خلیفهلو- آرانج - پلك 8 روستا دارای دهیاری میباشند.طبق آمار گیری سال 85 این شهرستان دارای جمعیتی 60499 نفری است که معادل 15342 خانوار خواهد بود و جمعیت شهری آن 48398 نفر و روستائی 12101 نفر میباشد .
موقعیت جغرافیایی شهرستان
شهرستان خرمدره در 49 درجه و 25 دقیقه تا 48 درجه و 55 دقیقۀ طول شرقی نصفالنهار مبدأ و 36 درجه و 25 دقیقه تا 36 درجه و 10 دقیقۀ شمالی خط استوا قرار گرفته است. ارتفاع آن از سطح دریا 1575 متر میباشد.مساحت شهرستان 407 کیلومتر مربع میباشد.این شهرستان در قسمت جنوبی استان زنجان واقع شده که از شمال به استان قزوین و از شرق و غرب به شهرستان ابهر و از جنوب به شهرستان خدابنده محدود میشود.منطقۀ خرمدره، منطقهای کوهستانی محسوب میشود.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
نام خرم دره برگرفته از موقعيت طبيعی اين منطقه است و چون خرم دره روستای خوش آب و هوا و خرمی واقع شده بود، به اين نام معروف شده است. چنان که از آثار و نوشته های مورخين، جغرافی دانان و سفرنامه نويسان برمی آيد، منطقه خرم دره به واسطه وجود ابهر رود در طول حيات خود همواره منطقه ای آباد و سرسبز بوده است. به نوشته حمداله مستوفی كه در قرن هشتم قمری مدتی متصدی مالياتی ابهر و زنجان بوده، .
در سفرنامه سيف الدوله (دوران قاجار) درباره خرم دره آمده شده است "خرم دره ده با صفای معتبری است. باغات و زراعت زياد دارند. آبش بسيار، در كنار رودخانهای واقع است. حمام و مسجد خوبی دارد. مردمش ترک زبان هستند و بعضی باراندازها به جهت كاروانسرا ساختهاند." در زمان ناصرالدين شاه مادام ديولافوا فرانسوی كه از خرم دره ديدن كرده در سفرنامه خود نوشته است: " در دو منزلی سلطانيه، دهكده قشنگ و باصفايی است كه موسوم است به خرم دره. الحق نام شايستهای است كه به حقيقت نزديک است. از تبريز تا اين جا دهكدهای كه اين طور آباد و خرم باشد نديده بودم."
مهم ترین علت وجودی شهر خرم دره جريان ابهر رود در طول شهر است که دليل اصلی وجود باغ ها و زمين های کشاورزی و چهره سبز و خرم اين منطقه به حساب می آيد. روستای خرم دره در گذشته شامل محلههای لشگری، چاله محله و محله حصاری بوده و پس از آن محلههای نوكر زک (قنات نو)، حاج ملاعلی، ناوک و گونه زار، سلطان آباد، تازه كند و شهرک قدس به آن اضافه شده است و به اين ترتيب شهر در مقاطع مختلف تاريخی توسعه يافته است. همچنين بارندگی مناسب و عبور ابهررود از ميان آن، سبزی و طراوت خاصی به خرم دره بخشيده که باعث شده است سفرنامه نويسان و جغرافی دانان از آن با عنوان باغ شهر نيز ياد کنند.
